maandag 29 juli 2013

Een grotemensen hobbelpaard

Een damespaard, een damespaard, een damespaard doet zo  .... Een herenpaard, een herenpaard, een herenpaard doet zo ..... en een boerenpaard, een boerenpaard, een boerenpaard doet zo ....
gat in de weg: ................

Wie kent  dit liedje niet uit eigen ervaring? Je zat dan op de knieën van je oom, terwijl het liedje werd "gezongen".... en bij "het boerenpaard" zakte je dan bruusk omlaag ..... tot groot plezier van alle aanwezigen en dus lachte je zelf ook maar mee,  als een boer met pijn aan de dijen .... 
't Gevolg was meestal, dat het hele spelletje tot in den treure herhaald werd alsof je het niet begrepen had  en als je ging huilen omdat je je pijn gedaan had dan kreeg je te horen dat het geen pijn deed .... stelletje huichelaars! ..... en dus werd het spelletje weer herhaald en herhaald en ging je bij het boerenpaard, het boerenpaard, het boerenpaard elke keer genadeloos onderuit ...  Gat in de weg .. Ammehoela .... Zoals een automobilist waarempel, zich niet stoot aan de volgende drempel ....  Voor miljoenen babies en peuters is dit de eerste kennismaking met het paard .... Al vroeg wordt de toon gezet - de kaarten geschud; het elegante damespaard, het deftige herenpaard en het lompe boerenpaard, waarbij de laatste wordt weggezet als een ietwat bonkig onprettig onbetrouwbaar rijdier, waar je flink van af kunt vallen .....
 Het Zeeuwse Trekpaard,  iets kleiner dan het nauw er aan gerelateerde Belgische trekpaard, was hier in de Schelderegio honderden jaren de standaard …… Nadat rond 1900 het Nederlandse Paardenstamboek werd ingesteld, kwam de fokkerij tot bloei en werd, met hulp van bijvoorbeeld Vlaamse hengsten, de fokkerij in Zeeland op een hoog peil gebracht .....  
Elke boerderij beschikte letterlijk over de benodigde pk’s, paardenkrachten, die nodig waren om de ploeg, de zaaimachines en de maaimachines te trekken en de oogst binnen te halen ………….. De dieren waren, samen met de knechts, het kapitaal van de boer en werden louter gebruikt voor het werk …. Alleen op de spaarzame vrije momenten kregen knechts soms de gelegenheid om één van de werkpaarden van de boer te lenen om mee te doen aan bijv. de traditionele strao of het ringsteken ………….. 
(foto: Hans Koert)

 De boer zelf bezat vaak een Fries om bijvoorbeeld voor de sjees of de Tilbury te spannen, waarmee naar de markt gereden werd of waarmee de boer dagelijks zijn ronde langs zijn landerijen maakte om zijn knechts te coachen of, zo je wilt, te  controleren ……….  
Na de Tweede Wereldoorlog stortte het aantal trekpaarden in, mede veroorzaakt door de opkomst van de tractor.  Het aantal trekpaarden in Zeeland liep tussen 1960 en 1980 terug van een 6500 dieren tot en schamele 400 stuks …… en kwam feitelijk op de Rode Lijst van Bedreigde Diersoorten ... Het aantal warmbloedige paarden, gefokt als recreatiepaard, neemt vanaf dat moment een grote vlucht, evenals het aantal “kleinere paardensoorten” als Shetland- of Welshpony’s …………..  De aai- of verzorgpony wordt een begrip en veel meisjes en jonge vrouwen op het platteland groeien mee .... de kleine pony wordt ingeruild voor een damespaard op maat ... een grote mensen hobbelpaard.
 (foto: Hans Koert)
Tien jaar geleden kon je geen boerderij voorbij lopen zonder één of meer paarden in het weiland rond het erf …. Paarden die voornamelijk dienden om de op de boerderij of het platteland opgroeiende jeugd, meestal van het vrouwelijk geslacht, bezig te houden ………… Maneges en “buitenbakken” leken standaard bij elke nieuwe boerderij te horen – nu ook de “nieuwe boeren”, de stedelingen, die naar het platteland verhuisden om daar ruim in de vrije natuur te kunnen wonen, de broekriem moeten aanhalen, lijken de buitenbakken ingeruild te worden voor wupvellen, gazonrobots en hybride-4x4's, qua investering beter te behappen dan een elke dag opnieuw verzorging vragend rijdier - de standaard voor het platteland prijst zich uit de markt voor de modale paardenliefhebber.
Traditioneel is de zomer de tijd van de buitenevenementen – paarden vormen daarin vaak een bindend element. 
Maar weinig mensen zullen evenementen als ringsteken, oude oogstdemonstraties of strao’s, waarvoor het paard een rol is weggelegd, niet kunnen waarderen: de strao's op Schouwen; het ringsteken op Walcheren of Dolle Donderdag in Middelburg: verkleed met sjeesjes rond het Abdijplein scheuren .... De laatste twee weekends van juli staat het evenement Jumping The Weel in het centrum van De Zak van Zuid-Beveland ( in het buitengebied, ruwweg begrensd door de dorpen Nisse. ’s Gravenpolder, Kwadendamme en Ovezande) ook in het teken van het paard ………… Bijna tien jaar geleden voor het eerst georganiseerd, als vervanging van het teloor gegane Jumping Zeeuws-Vlaanderen.  Niet het aloude Zeeuwse trekpaard staat centraal, al wordt het zeker niet vergeten, maar de warmbloedige "damespaarden", men-, dressuur- en springpaarden, die op nationaal topniveau presteren, spelen de hoofdrol ………..
Een groots opgezet, goedgeorganiseerd gebeuren, dat twee weekends duurt, met in het eerste weekend dressuur- en menwedstrijden en in het tweede wordt afgerond met springwedstrijden voor topruiters en hun paarden ………….
Op de laatste dag van dit grootse evenement, dat als Outdoorevenement op de lijst voor Nationale Springruiters pronkt, geen Zeeuwse trekpaarden, behalve dan de op zondag gespotte 1 pk aandrijving van de draaimolen ………., waarbij het boerenpaard, het boerenpaard, het boerenpaard ..... rustig en gedwee zijn rondjes draaide, zonder ondoordachte bewegingen - eventuele gaten in de weg ontwijkend, zodat geen der kinderen bruusk uit de draaimolen zou kunnen vallen. 
Genegeerd door de wel hele dure dames- en herenpaarden, die met grote trailers achter dure auto’s door de eigenaren van dure stallen waren aangevoerd en over hekjes mochten springen, leek  dit ene paard de nog steeds diepe kloof tussen de haves en de have-nots te symboliseren ……….. Veel bazen en weinig knechten ........ De winnaar van Jumping The Weel kreeg twee jaar geleden nog een heuse bolide cadeau (weliswaar een Ka, maar toch) en ook nu suggereren de dure auto’s van de sponsor, dat het paard en de koets op Jumping The Weel beter bij elkaar passen dan de oranje sjerp, de pollepel en het jonassen.   
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl


Slik op de Weg, de Zeeuwse blog voor de Scheldregio en haar bewoners relativeert dagelijks het leven in de mooiste regio van onze aardglobe - met recht de navel van de wereld!- elke blog is een ontspannen begin van de dag, soms belerend, soms relativerend, maar altijd verrassend, zoals ook "slik op de weg", een typisch Zeeuws fenomeen, je in het najaar altijd weer onaangenaam kan verrassen ..... Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Stuur de link (http://slikopdeweg.blogspot.nl )  door aan een ieder die de stikken op de juiste plek heeft zitten ...... Is er een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen