dinsdag 16 april 2013

Haarscheur

 Heb je ook wel eens dat gevoel dat je elke dag nog iets nieuws leert? Vroeger dacht ik, dat als ik eenmaal mijn HBS-diploma op zak zou hebben, ik “alles” wel zou weten - dat ik geen vragen meer zou hebben.  Een tante, die in haar jeugd de HBS gedaan had, choqueerde me met haar uitspraak: Als je je HBS diploma hebt weet je, dat je niets weet! Nou, ik was flienk an'eslohe ....  Kijk en dan komen er toch spontaan haarscheurtjes in je zelfbeeld – wees nou eerlijk.
O.L.S. (Hoedekenskerke) Begin vorige eeuw
Maar ik wil het er toch even over hebben – over het feit dat je elke dag bij leert. Op mijn schooltje, de Openbare Lagere School, een naam had het niet, zo klein was het,  op het platteland van Zuid-Beveland, Hoedekenskerke, leerden we van de meester over delfstoffen …..
Delfstoffen haalde je uit de grond. We leerden over turf en veen - hoog en laag had je, dat was al moeilijk, maar we hadden er tenminste een beeld bij, want mijn vader had in de schuur grote zakken bruine tuinturf staan die tussen de planten moest om de grond te verbeteren. Kon je dat opstoken in de kachel?  Je had natuurlijk steenkool – ook dat kenden we.  Elke avond moest je thuis de kolenkit vullen, zodat je vader ’s ochtends vroeg de kachel weer kon aansteken en op school had je koffiedienst ( even in de pauze met een kan over straat naar de familie Dekker, die koffie voor de meester zette) en je had kolendienst – achter in de gang was een groot kolenhok met grote brokken steenkool – je moest dat wel serieus doen, want als je daar een spelletje van maakte verraadde je jezelf aan de meester, doordat je onder de vieze vegen weer de klas in kwam – trouwens, thuis stond de frang dan ok nie zo 'ohe ..... Je kwam, slechts met z'n drieën in de hoogste groep, natuurlijk wel erg vaak aan de beurt!

 Een Boeierd bij Hoedekenskerke ( foto: Hans Koert)
Bruinkool, vertelde de meester, was een delfstof, die in de tijd beschouwd tussen veen en steenkool inzat, maar in Nederland kenden we dat niet – dat was een eerste kennismaking met abstract leren denkeniets kennen zonder dat je het “kent”. ………. Hadden we in Zeeland wel delfstoffen eigenlijk? vroeg ik me wel eens af? Het antwoord lag dichterbij dan ik dacht …..
De boeierds bij Hoedekenskerke waren een paar natte weidegebieden net achter de zeedijk. Mijn opa weidde daar een handvol koeien en dus gingen we in de zomervakantie nogal eens mee als hij met die kudde over straat naar de stal moest om ze te melken. 
De volgende ochtend gingen de tocht dan weer omgekeerd. Die weilanden bestonden uit kuilen en putten, deels door de koeienhoeven, die er in wegzakten, deels omdat de grond in vroeger tijd afgegraven (het derrie delven - darinck delven) was en …… vermoerd. Generaties geleden hadden de bewoners van Oedekinskerke en het nu verdwenen dorpje Vinninge hier het veen opgegraven van onder de kleilaag en in grote pannen in zoutketen werd het zout gescheiden van het veen. In de middeleeuwen had dat zout, de belangrijkste Zeeuwse delfstof toen, economische waarde en werd waarschijnlijk op de markt van Baarland of Biezelinge te gelde gemaakt ….. Het land, de huidige boeierds, bleef uitgemoerd achter, hollebollig zeggen we tegenwoordig, nae z’n ouwe moer.
Hollebollig weiland onder Nisse ( foto: Hans Koert) 
 Gas zullen de middeleeuwers wel eens omhoog hebben zien borrelen in een stinkende dulve, maar ze konden er niks mee – wij wel, toen we jong waren, al zat het toen nog in zo’n grote ijzeren fles, die je bij De Putter haalde. De toch nog zware lege fles moest je omruilen voor een zware volle fles: Butagas. In de jaren zestig ging heel Nederland en Zeeland op de schop en kreeg elk huishouden een aansluiting op het aardgasnet – bij Slochteren was een bel aardgas gevonden waar we “eeuwig” mee vooruit konden.
De Nederlandse overheid spon er garen bij, want, hoewel het gas “gratis” uit de grond kwam moest je er toch flink voor betalen  …. ’s Rijks begroting werd gespekt en dankzij de aardgasbaten kon bijvoorbeeld de Stormvloedkering in de Oosterschelde gebouwd worden ….. langzaam maar zeker ging de overheid boven haar stand leven – The Dutch Disease heette dat in goed Nederlands, een soort Zeeuwse Koorts.  dat. 
Het aardgas, weten we nu, is eindig …. In 2025 al raakt het gas op en wat dan?  We hebben de kerncentrale, die nog wat extra jaren open mag blijven …….  Hier en daar staan al windmolens en we mopperen over “horizonvervuiling”, alsof we vroeger zo attent waren toen we onze moergronden “verieneweerden”. Ook de in slakkentempo oprukkende zonnepanelen kunnen de vraag naar energie nooit opvangen.  Moeten we dan toch weer een generator aansluiten op ons draaiend historisch erfgoed of turf gaan steken langs de Oosterschelde?  Of gaan we eindelijk eens serieus de mogelijkheid van een getijdecentale bekijken? 
Kerncentrale van Borssele (foto: Hans Koert)
Nee, in Nederland zijn we nog niet zo ver. Schaliegas ….. Daar heb ik als schoolkind mijn meester nooit over gehoord …. Maar toch schijnt het onder onze voeten te zitten – in schier onbereikbaar gesteente. Animaties laten zien hoe een buis de grond in gaat en dan diep in de grond ineens een bocht maakt en horizontaal de gesteentelagen binnendringt, waar het “gas” zich heeft verstopt.  
Zeeuws schuurraampje (foto: Hans Koert) 
Ik heb het daar niet op ……. Ik zie de beelden van gescheurde muren in Oost Groningen al verplaatst naar Zeeland …..
De Lange Jan, die ineens gevaarlijk gaat hellen of zoutwater, dat via scheuren betonrot veroorzaakt in de peilers van de Zeelandbrug en wat te denken als je straks hoort dat de westbuis van de Westerscheldetunnel tijdelijk is afgesloten omdat er een plas water opgedweild moet worden ….. Er zijn ook voordelen ..... Het minutieus scannen van de wand van het reactorvat in de kerncentrale van Borssele op haarscheurtjes hoeft dan niet meer zoveel geld te kosten .... Een paar zzp-ërs met een HEMA leesbrilletje ( of een varifocusbril van Hans Anders (tweede gratis)) kunnen zo’n klus een stuk goedkoper– dat scheelt een heleboel geld - zo'n haarscheur zie je niet over't hoofd.
 
Slikken bij de Biezelingse Ham (foto: Hans Koert) 
Nee, het meest maak ik me zorgen over onze zuiderburen – Je moet altijd alert blijven.  Het moet een eitje zijn om vanuit het achterland van Gent een buis richting Zeeland te boren ……… voor je’t weet is het altijd eb in de Westerschelde en loopt de Hedwigepolder en de rest van Zeeland spontaan vol water!

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is op zoek naar lezers .....al meer dan 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Vond je bovenstaand bericht leuk, laat het anderen weten ..... Slik op de Weg zoekt meer lezers. Meld je aan op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen