zaterdag 30 maart 2013

Agape

Eén ei is geen ei – twee ei is een half ei en drie ei is een paasei ………….. Dit liedje kennen we wellicht nog wel vanuit onze jeugd. Het werd, volgens de overlevering, gezongen met palmpasen, waarbij kinderen langs de huizen gingen en dit liedje zongen  – het liedje refereert aan de gewoonte om de kinderen met Pasen drie eieren te geven, een luxe in vroeger tijden, als je zelf geen ‘oenders had, een teken van het nieuwe leven, maar vooral ook een welkome aanvulling op het schamele karige dieet, dat zo aan het eind van de winter erg eenzijdig was  …………..
Als kind werd ons al voorgehouden dat meer dan één ei per week ongezond was en dat gold ook, om de een of andere vreemde reden, voor chocolade-eieren. Een paasmaaltijd met drie eieren was dan ook iets bijzonder feestelijks.  Toen na de oorlog nog veel artikelen op de bon waren, schreef het Zierikzeesch Nieuwsblad van 2 april 1947 dat een derde ei er met Paschen nog niet in zat ....... één ei is geen ei - twee ei is een half ei en drie ei is een paasei. Hoezo crisis!



uit het Zierikzeesch Nieuwsblad ( 1900)(bron; zeeuwsekrantenbank.nl)

 Eieren waren in het voorjaar erg in trek – logisch. Als je de kranten van honderd jaar geleden mag geloven werd er nogal wat “wild” geraapt, met andere woorden, het uithalen van nesten was illegaal maar gebeurde op grote schaal. Een serie vonnissen m.b.t. het zoeken van kievitseieren leert dat de gemiddelde leeftijd van de veroordeelden laag was – wat te denken van een arbeider uit Burgh van 11 jaar en een smid en schoenmaker uit Renesse van 15 jaar …………. Zouden die volgens het jeugdrecht veroordeeld zijn? Er stond een straf op van 3 gulden of 2 dagen hechtenis …………… Ik zou’t wel weten  ……… 2 dagen zitten natuurlijk – lekker ’s ochtends een ontbijtje met een sapje, toast en een hardgekookt eitje …….
Het haasje het haasje..... (Wilhelminapolder) ( foto: Hans Koert)
 Paasgebruiken zijn er weinig in Zeeland behalve dan misschien het massaal op Tweede Paasdag de boot nemen naar Morres in Hulst, de Morresboot (van tien uur). Of moeten we het bermtoerisme noemen, dat spontaan in de jaren vijftig en zestig ontstond, als de A58, toen nog tweebaans, dicht dreigde te slibben door de toeristen die Pasen bij ons aan de kust kwamen vieren?
Nee, bij ons  thuis was het enige wat we merkten, dat het pasen werd, waren de "nieuwe" kleren (mijn moeder toverde uit een oude jas van haar, twee jasjes voor ons) en de voorjaarsschoonmaak.  In een week tijd werd het hele huis op de kop gezet en kreeg alles een extra sop- dan wel poetsbeurt.  Matjes werden extra lang geklopt en ramen met pollepels water nat gegooid en met een natuurzeem gedroogd. Groene zeep en bleekwaterluchten walmden door het huis. De keukenkast kreeg nieuw kastpapier en er werd in nieuwe randjes geinvesteerd. Als kind ervoer je dat als een periode waar je moeder weinig kon hebben en je maar beter je heil buitenshuis kon zoeken.  Wel herinner ik me elke keer weer het moment dat bij mijn opa en opoe het huis “vrij werd gegeven". De schoonmaak was voorbij en de “daagse kamer” en “zondagse kamer” waren weer omgewisseld …… In de zomer woonden ze “achter”, op de noordkant en in de winter “voren” op de zonkant ……….  Een primitieve, doch zeer effectieve manier van energiebesparing.
 

 uit: Vlissingsche Courant - 1 maart 1928 (bron: Zeeuwsekrantenbank.nl)
Echte paasgebruiken die typisch Zeeuws zijn, zijn er eigenlijk niet meer, want een bezoek aan de woonboulevard op Tweede Paasdag, eierenverven en - zoeken in de tuin, paaspuzzel in de krant, de paasrit Mac De Zeeuwen, paasmarkten of, zoals ik nu weer las, het “glazen ei” ( een ludieke actie om geld in te zamelen afgekeken van het Glazen Huis), zijn universeel en overal in Nederland te vinden.
Merelei (Wilhelminapolder) (foto: Hans Koert)
In de 16de eeuw schijnt de geestelijkheid van Veere broden uitgedeeld te hebben met geconfijte vruchten als een agape, een vorm van Christelijke naastenliefde, maar opvallender vond ik de gewoonte, die alleen in Middelburg voorkwam, namelijk dat er in diezelfde tijd op Goede Vrijdag, .... ter herinnering aan de  vrijlating van Barabbas, een gevangene uit Het Gravensteen, dat onlangs weer werd opgegraven, vrijgelaten werd.

Gravensteen - Middelburg
Zo werd ene Govaert van der Linde, die vastgezet was vanwege bedelarij gratie verleend. En ook een vrouw, Griete Boels, die het begrepen had op de vuile was van de monniken van de Onze lieve Vrouwe Abdij en een aantal hemden achterover gedrukt had,  … heeft op den Goeden Vridach gracie gecreghen …. Omdat dit typisch een Zeeuws, of nog beter een Middelburgs paasgebruik was, kende men het  in “Holland” niet, dus werd er een onderzoek ingesteld.  Een zekere Willem Janszoon Hals, die met zijn 62 jaar als een oud man, die veel meegemaakt had, werd bestempeld en heel wat jaren voor de rentmeester van de stad Middelburg had gewerkt, werd als getuige opgevoerd.
Hij verklaarde dat … alle jaere op den goeden Vrydach eenen ghevanghenen uuyt gracie, die tmeeste niet gedaen en hadde, uuyt laeten gaen ende gerelacxeert heeft …….
Hoewel je alleen in aanmerking voor gratie kon komen als je niet al te veel had uitgevreten, zou je dit gebruik wellicht ook best kunnen zien als een “legale manier” om gerechtelijke dwalingen “zonder gezichtsverlies” recht te breien …………… We hebben toch nog wel ergens een kerk vol uitgeprocedeerde vluchtelingen of minderjarige asielzoekers, die uitgezet dreigen te worden?

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Slik op de Weg is de 1200ste blog gepasseerd ...... 1200 keer een opvallende Zeeuwse kijk op de Schelderegio en haar bewoners - verhalen die alle kanten op kunnen gaan, relativeren, beschouwen, je bezig houden, zoals Slik op de Weg je in Zeeland vaak kan verrassen .....  Volg Slik op de Weg op Facebook en schaar je bij de groeiende groep volgers ....... Al 1200 keer de Zeeuwse blog voor de Schelderegio en haar bewoners - een mooie manier om je dag te beginnen.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten