woensdag 4 april 2012

Lopend oor

 Vraag aan een willekeurige Middelburger of hij misschien een kerkgebouw kent gelegen aan de Lange Delft en tien tegen één dat hij ontkennend zal antwoorden.  Toch staat de St. Barbarakapel, in feite oorspronkelijk een kapel van het Gasthuis, al zo'n 500 jaar aan deze Middelburgse winkelstraat ....... op een plek dus, waar je alleen winkelpanden zou verwachten.
 Oorspronkelijk stond op deze plek al sinds 1400 het St. Barbaragasthuis, een plek waar zieken zo goed en zo kwaad opgevangen werden en geholpen. Aangezien de medische wetenschap in de middeleeuwen nog niet op zo'n hoog plan stond en vele mensen overleden aan besmettelijke ziekten of aandoeningen, waarvan men de oorsprong niet kende, laat staan dat men er een afdoende remedie tegen had, vormde de kapel een belangrijk onderdeel in het genezingsproces. Een vroom leven, devoot en met respect voor het hogere; ge- en voorbeden voor de zieken, zullen vaste onderdelen binnen het ziekteproces geweest zijn, in de hoop en verwachting Baat het niet, schaadt het niet .........

 Het gebouw is, nadat het Gasthuis verdwenen was, een kerk gebleven en heel wat verschillende geloofsgemeenschappen, van katholiek tot protestant en gereformeerd, hebben er gekerkt. Nu wordt de kerk gebruikt door de Christelijk Gereformeerde kerk. Aan de kant van de Lange Delft is bij de laatste restauratie in de jaren zestig van de vorige eeuw het poortje met overdekte gang, dat vroeger de toegang tot de achterzijde van het gebouw gaf, toegevoegd aan het winkelpand ernaast en de oorspronkelijke deur wordt nu gebruikt als kerkdeur met daarboven een nisje waarin een Mariabeeldje staat (of is het de sinds 1969 ontheiligde Barbara van Nicomedië?).
In 1750 wordt het gebouw omschreven als een ruim en tot zyn gebruik welgeschikt Gebouw. Vier regenten bestieren het Gasthuis, waarvan er één in het stadsbestuur zat. Hun vrouwen zijn zgn. Buitenmoeders; iets anders dan wat men in de Surinaamse gemeenschap onder een Buitenvrouw verstaat. Neen, een Buitenmoeder was een regentes, die eveneens in het bestuur van het Gasthuis zat, maar ’s avond gewoon haar rokken oppakte en door de vieze straten van de Middelburgse binnenstad huiswaarts keerde, naar één van de grote panden langs de kaai …… en er dus niet woonde. Voor de zieken zorgden twee Geneesheeren en vier Heelmeesters; de één hoorde je beter te maken en de ander je weer heel ..... als je een been gebroken had, denk ik.

 Een zware bezetting als je't mij vraagt. Ze hadden de hulp van één verpleegster, al kende men dat woord nog niet en had men het over een Ziekenmoeder. Verder waren er een Binnenvader en een Binnenmoeder, die inwoonden en, denk ik, voor het eten van de zieken zorgden ...... Ik las, dat men in de kapel een brood bewaarde, dat in steen veranderd was - een wonder, werd er beweerd ....... Laten we maar aannemen dat het niets te maken had met een rommelige, wat slordige bedrijfsvoering, al sluit ik niks uit.

Grotere kaart weergeven
Er wordt tegenwoordig nogal snel gemopperd over de kwaliteit van dit soort voorzieningen - de directie van het Admiraal de Ruyterziekenhuis in Goes, met een dependance in Vlissingen ( op Walcheren denken ze daar overigens precies andersom over!) kan daarover meepraten. Of men in Middelburg gelukkig was met de kwaliteit van de medisch zorg, weet ik niet, maar ik heb zo mijn twijfels of ik vol vertrouwen het poortje aan de Nieuwstraat zou binnengaan als ik, laten we zeggen, last had van een lopend oor of een ontstoken teennagel. Daar oefenden de Heeren Genees en hun kompanen in de Heelkunde namelijk op lijken om het menselijk lichaam in kaart te brengen en te leren begrijpen .......  Zo'n patient gilt niet, als een teennagel verwijderd wordt, toch? Een Lector Anatomie & Chirurgiae ontleedde daar des Winters ( dan heb je geen koeling nodig denk ik) doodde Lichamen en werden er lesse ghegeven in de Anatomie of Ontleedkunde ..........  Dan maar gewoon zo'n oor goed vastzetten, zou 'k doen  ........ en zo'n ontstoken teennagel gaat vanzelf een keer los!
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

Bepaal mee welke elementen thuis horen in de immateriële erfgoedlijst van Zeeland.   Stem deze maand mee.

SlikopdeWeg: De dagelijkse column over de Schelderegio en haar bewoners.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen