vrijdag 6 april 2012

Grenzhochspannungshindernis

 De muur, het IJzeren Gordijn, de zwaarbewaakte grens tussen de VS en Mexico, de ijzig kille grens tussen Noord- en Zuid-Korea of de hooghartige vijf meter hoge Israëlische muur dwars door Bezette Palestijnse Gebieden .......... - Wie kent ze niet? - afschuwelijke symbolen van gespleten onverdraagzame groepen mensen - volkeren, die lijnrecht tegenover elkaar staan  ..............
De electrische grens (bron: Zeeland geboekt - Jan van Damme: PZC)
Een ver-van-mijn-bed show? Iets wat alleen gebeurt in verre afgelegen achtergebleven gebieden, veilig achter het glas van mijn beeldscherm?  Nee hoor, ..... als ik een wandeling door het weidse Zeeuws-Vlaamse landschap maak, langs de grens met België, van grenspaal tot grenspaal, en ik zie een afgezet stuk weiland met prikkeldraad, dan is in mijn hoofd het verhaal achter de geschiedenis van de Grenzhochspannungshindernis niet ver weg.......
Gevaarlijk spel (ca. 1915) (bron: Nationaal Historisch Museum)
Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef Nederland neutraal, dat wil zeggen dat we geen standpunt, geen stelling namen in de oorlog tussen enerzijds het Duitse Keizerrijk en Frankrijk en Engeland. Het slagveld, met de loopgraven, mosterdgas, duizenden doden, totale vernietiging van steden en dorpen rond  Ieper, bleef ons bespaard - we kregen duizenden vluchtelingen binnen onze grenzen, die hermetisch afgesloten werden door een grens onder hoogspanning: De Eerste Wereldoorlog scoort hoog in de lijst van meest smerige oorlogen .....
 Kippen-drama (uit de Middelburgsche Courant - 11 oktober 1915)(bron: krantenbankzeeland)
Om infiltratie vanuit Nederland te voorkomen en deserterende soldaten vanaf het front te onderscheppen, werden de grenzen tussen Vlaanderen en Nederland door de Duitse bezetters zwaar bewaakt. De Duitsers waren bang, dat soldaten, die gedeserteerd waren, in het veilige Nederland zouden hergroeperen en hen in de rug zouden aanvallen.
Hosvassen  (uit een onbekende Zeeuwse krant ca. 1915) bron: krantenbankzeeland)
De Nederlands - Belgische grens was voor de Duitsers moeilijk af te sluiten en m.n. de Zeeuws-Vlaamse grens in het zuiden van de provicie Zeeland was zo lek als een mandje, vooral door de vele landweggetjes en smokkelpaden, waar tientallen Zeeuws-Vlamingen op een illegale, niet ongevaarlijke manier in hun levensonderhoud voorzagen, door alles wat geld opbracht heen en weer te brengen  .......  en juist tijdens oorlogstijd waren er genoeg grensoverschreidingen, die het daglicht niet mochten zien. Uiteraard zullen Zeeuws-Vlaamse smokkelaars ook een rol gepeeld hebben in dat, wat we nu mensensmokkel zouden noemen, deserteurs en vluchtelingen overbrengen, die de oorlog wilden ontvluchten. De Duitse bezetters besloten dus in 1915 om een electrische afsluiting te maken, de Grenzhochspannungshinderis - het twee-meter hoge hekwerk, waarop electrische stroom onder hoogspanning stond.

In een Zeeuwse krant stond in 1915 het volgende verslag: De electrische draad, die Zeeuwsch-Vlaanderen van België scheidt, nadert snel zijn voltooiing. Door velden en langs slooten, door boomgaarden en over huizen gaat hij, meestal juist de grens volgend, een enkele maal een huizenblok, waardoor de draad te moeilijk aan te brengen was, geheel en al inlijvend bij Nederland. Op de groote verkeerswegen gaat de draad hoog in de lucht over en zijn afsluitingen gemaakt door hekken met ijzergaas bespannen. Daarachter houden landstormers of marinesoldaten of doodskop-huzaren de wacht, als in een Taubenschlag, zoals één van hen mij zeide. En zoo zal binnenkort alle overgang van het eene land in het andere zoo goed als onmogelijk zijn. (onbekende Zeeuwse krant 12 augustus 1915)
 Klompen ( uit een onbekende Zeeuwse krant) ( bron: krantenbankzeeland)
Er werd een ongeveer twee meter hoog rasterwerk aangelegd, een paar rijen dik, van ijzerdraad, met bovenin prikkeldraad. Daartussen door liepen stroomdraden, die de grens tot een dodelijke afzetting maakten. Wie de draden, die onder hoogspanning stonden, aanraakte, kon dat meestal niet navertellen. De cijfers van het aantal slachtoffers, die vielen door de electrische grens, liggen zo rond de 500 ( aantal voor het hele grensgebied van het Zwin tot Aken)
Handig ( uit een onbekende Zeeuwse krant) (bron: krantenbankzeeland)
Na de oorlog (1918) was de draad snel verdwenen - en verdween ook de herinnering. De Belgen wilden compensatie voor de geleden oorlogsschade en daarom werd er onderhandeld om delen van Duitsland (bijvoorbeeld Ost-Friesland in het noorden) bij Nederland te voegen in ruil voor bijvoorbeeld delen van Zeeuws-Vlaanderen en delen van Limburg. Die ruil ging uiteindelijk niet door - stiekem had België misschien wel gehoopt, dat de Westerschelde grensrivier zou worden. Als dat wel gebeurd was, dan hadden we waarschijnlijk nog erwtensoep kunnen eten midden op de Schelde; geen duizenden shoppende Belgen in Sluis en al dat geruzie en gesteggel rond het al dan niet onder water zetten van de Hedwigepolder was ons ook bespaard gebleven .............. dan hadden we daar al lang kunnen vissen ......

Hans Koert
slikopdeweg@live.nl

Zeeland is op zoek naar haar immateriële erfgoed.  SlikopdeWeg wil deze maand helpen - maak jouw keus voor 1 mei 2012. Kies!

SlikopdeWeg; De dagelijkse Zeeuwse column over de Schelderegio, haar mensen en haar geschiedenis.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen