donderdag 10 november 2011

't Poepuus

Dit huis, met klok, bevindt zich langs de Kleine Kade in Goes. Eigenlijk heet de dijk waarop het huis staat de Spuidijk. De haven van Goes, waar het huis aan ligt, is vooral in de zomer, afgeladen vol met plezierboten, wat een fraai gezicht is; gelukkig zijn die in de winter meest allemaal verdwenen, zodat de fraaie gevels langs de Kleine Kade beter zichtbaar zijn. Wat te denken van de schitterende, in Lodewijk XIV-stijl uitgevoerde voorgevel van het majesteuse huis op de hoek? Je verwacht dat er zo een koets aan komt rijden waaruit een hooggepruikte Goese notabel zal uitstappen. Om te begrijpen waarvoor het witte huis met de klok diende, zal je flink terug moeten in de tijd - de tijd toen Goes nog niet meer was dan een klein handelsplaatsje ergens aan de Versvliet of Korte Goes.




In de vroege middeleeuwen konden de scheepjes, die goederen naar Goes brachten, tot vlak bij de stad komen door middel van een serie geultjes en kreken ..... Deze haven was ondiep en verzandde snel. De inwoners van Goes hadden daarom behoefte aan een diepere haven. Er werd daarom een nieuwe haven gegraven en meteen erachter, achter de Spuidijk, de Achterhaven of het Spui. Als het nu hoogwater werd in de Oosterschelde en de Zandkreek, dan steeg het water in de (getijde)haven van de stad snel en werd een sluisje in de Spuidijk opengezet, waardoor het overtollige water naar de achterhaven kon stromen, de spuikom. Dat sluisje lag onder, of beter gezegd, net naast het huis met de klok, dat luistert naar de naam 't Soepuus. De clou was nu om, als het weer laag water geworden was en het water zich terugtrokken had, om het sluisje van de spuikom, de achterhaven, weer open te zetten, zodat het water met kracht door de haven weer naar zee zou stromen, modder en leem, dat neergeslagen was op de havenbodem, mee voerend. Zo hoopte men de haven op diepte te houden - andere steden hadden daarvoor een Krabbelaar of Mol, een soort vaartuig met ijzeren pinnen. 't Soupuus heeft tot in de Franse tijd dienst gedaan als getijdemolen, wat wil zeggen dat het terugstromende water gebruikt werd om energie op te wekken waarmee graan gemalen kon worden. Het gebouwtje zelf dateert uit de 17de euw en de klok, die nu nog boven in de gevel zit is gehaald uit één van de afgebroken poorten van Goes, de Oostpoort. De klok heeft overigens maar één wijzer en dat is geen foutje - de oudste klokken misten nog de grote wijzer en blijkbaar kon men daar toen goed mee leven.
De naam van het huis, 't Soepuus, verwijst naar de functie van het huis in de negentiende- en begin twintigste eeuw. Toen werd het huis, dat toen al niet meer in gebruik was als molen, gebruikt als gaarkeuken voor de armen uit de stad - vandaar dat de naam 't Soepuus raak gekozen is, hoewel er ook wel eens hutspot of balkenbrij geserveerd zal zijn. Nu wordt het huis gebruikt door de eigenaren van de jachthaven. Op een zonnige zomerochtend zie je ze dan ook heen- en weer lopen 't Soepuus in en uit met een toilettas onder de naam ... of het huis ondertussen in de volksmond al 't Poepuus heet, durf ik niet te zeggen, maar dat zou zomaar kunnen, de humor van de gemiddelde Goesenaar goed inschattend ......
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

2 opmerkingen:

  1. Dag Hans,interessante informatie,zo kunnen we goed voorbereid aan onze wandeling door Goes beginnen!
    Groet uit Swalmen.

    BeantwoordenVerwijderen