zaterdag 5 november 2011

Jantje van Sluis

Het Belfort van Sluis is een uniek gebouw - nergens in Nederland vind je een belfort, las ik. Een Belfort is een niet-kerkelijk gebouw met een klokkentoren, vaak een stadhuis of lakenhal. En laat nou net die klok een belangrijke rol in de geschiedenis van de stad Sluis gespeeld hebben!

Het Belfort van Sluis kennen de meeste mensen van Jantje van Sluis, het houten poppetje, dat op bepaalde tijden zich laat zien in de toren en dan op de klok slaat. Veel van de duizenden toeristen, meest Vlamingen, die Sluis dagelijks bezoeken kennen echter het verhaal van Jantje niet. Het verhaal speelt zich af rond 1600, zegt men, als in deze streken de troepen van de prins en de Spanjaarde strijden om de macht. Sluis, een "voorhaven" van Brugge, toen al deels verzand, behoorde in die dagen bij Vlaanderen. In de jaren voorafgaand is Sluis vaak het toneel van soms bloedige gevechten en belegeringen geweest, omdat het voor de Hollanders en Zeeuwen erg strategisch gelegen was en belangrijk was als de toegang tot Vlaanderen. In mei 1603 vindt er een zwaar (zee)gevecht plaats voor Sluis tussen de Zeeuwse vloot, die Sluis in haar bezit wil krijgen o.l.v. Joost de Moor en de Spaanse vloot o.l.v. Frederico Spinola. De gevechten zijn hevig en eigenlijk komt geen van beide partijen tot een overwinning - Spinola zelf komt, samen met 800 (!) Spanjaarden en 36 Zeeuwen ende seer vele gequetsten, om bij de gevechten. Een jaar later komt Prins Maurits met een groot leger aan op het eiland Cadsant, gelegen tegenover Sluis en herovert de hele streek op de Spanjaarden. Sluis wordt belegerd en men zette daarbij zelfs met een overdekte brug in, die over de haven gelegd werd in de hoop zo de stad te kunnen ontzetten.
In de stad werd de situatie steeds nijpender en er was geen voedsel meer te krijgen in de stad - er heerste honger en de dagelijkse porties werden steeds kleiner en onbetaalbaar, iets wat je bij sommige restaurants in de stad nog steeds kunt merken. Men probeerde allerlei eetbaars te vinden in de onderwatergezette gebieden rond de stad, pluckende een cruyt Soutenelle ghenoemt, dat daer veel groeyt ........ De Spanjaarden besloten om versterkingen naar Sluis te sturen en de stad te ontzetten, maar tenslotte lukt het Maurits de stad in te nemen. Als een paar jaar later, in 1606 de Spanjaarden Sluis weer proberen in te lijven, bedenken ze een list, waarmee ze de troepen van Maurits in de stad proberen te misleiden. Ze spreken af de stad op twee plekken tegelijk aan te vallen als de klok van het Belfort zou slaan, het teken om de aanval in te zetten, want even een SMS-je naar de troepen bij de andere poort kon natuurlijk nog niet. Maar, helaas voor de Spanjaarden, die dag sloeg de klok niet. Jan, wiens naam waarschijnlijk door zijn kleine gestalte het achtervoegsel -tje had gekregen en die verantwoordelijk was voor de klok in het Belfort, had de avond tevoor te veel gedronken op de kermis ( dat gaat natuurlijk ook in Sluis gewoon door) en lag samen met zijn kater en een barstende koppijn in zijn bedstee - hij vroeg zijn zoon en neef om voor hem de klok op te winden, zodat hij zijn roes kon uitslapen, maar ja, de jeugd had wel eens meegekeken, maar dat nog nooit gedaan en ze draaiden de veer dus veel te strak op .......... en ja, dan doettie't niemi ........
De klok stond stil, en het teken om aan te vallen bleef uit; de Spanjaarden op scherp in verwarring bij de poorten achterlatend. Hierdoor was de aanval op Sluis weer even afgewend en toen Jantje van Sluis, halverwege de middag de deurtjes van zijn bedstee opende, klaar om de donderpreek van zijn vrouw aan te horen ( neem ik aan), werd hij, in plaats daarvan, als de held van Sluis opgewacht. Als't waar is allemaal, een mooi verhaal. Hou dit verhaal in het achterhoofd als je weer eens doorgezakt bent in Oud Sluis, voordat je aan je amuse van Zeewinde (= Soutenelle) toewas, die ze, als ze de geschiedenis van hun stad een beetje kennen, zeker op de kaart zullen hebben staan. ( Sluis - Zeeuws-Vlaanderen) ( oktober 2011)

Hans Koert


Twitter: #slikopdeweg

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen