zaterdag 8 oktober 2011

Gravensteen

Eén van de oudste gebouwen van de stad Zierikzee is ongetwijfeld het Gravensteen. De naam betekent letterlijk Het stenen gebouw van de graaf. Toen dit gebouw gebouwd werd, was dat de graaf van Holland, Zeeland en West-Friesland, die toen hier de baas was.

Het is een imposant stenen gebouw en wat opvalt zijn de dikke tralies voor de ramen op de eerste verdieping - niet zo vreemd als je weet dat het gebouw eeuwenlang als gevangenis gediend heeft. Nu is er het Maritiem Museum gevestigd. Het Gravensteen werd gebouw rond 1525 om onderdak te bieden aan de ambtenaren van de graaf, die onder leiding stonden van de Rentmeester van Zeeland Beoosten Schelde die vanuit dit gebouw zijn (financiële) zaken regelde.
Het gebouw is altijd gebruikt als gevangenis, een Gevangenhuis van Misdaadigen noemden ze dat in de 18de eeuw, maar ook de Vierschaar, zeg maar de rechtbank, vond hier onderdak. Die rechtspraken werden in het voorvertrek gehouden, 't geen langwerpig vierkant is, en buiten de Vierschaar een ruim Vak heeft, om een goed getal Aanhoorders van de Pleitgedingen over de Misdaadigen te bevatten.

Op de eerste verdieping bevinden zich de cellen waar de misdadiger opgesloten werden. Donkere, met eiken planken betimmerde cellen: Gevangenissen om Misdaadigen in op te sluiten. De houten wanden bervatten eeuwenoude graffiti. Er was ook een zgn. Bewaarkamer, wij zouden dat het Huis van Bewaring noemen, waar mensen opgesloten werden die over Geldschulden gegyzeld werden. Het is opmerkelijk dat er in al die eeuwen zo weinig veranderd is aan deze oude cellen - zelfs het toilet, uitnodigend ingebouwd in een muur, is nog aanwezig en het behoeft weinig fantasie om je voor te stellen hoe het hier met tientallen opgesloten gevangenen, geroken moet hebben.
In de zestiende en zeventiende eeuw waren lijfstraffen nog algemeen aanvaard en die werden dan in het openbaar ten uitvoer gebracht. Er werd dan buiten een houten podium gebouwd, waar e.e.a. zou plaatsvinden: Tot het uitvoeren van Lyfstrafbaare Vonnissen wordt des nagts voor den dag der Uitvoering een houten Schavot voor 's Graven Steen opgeslaagen, ter gelijke hoogte met het Bordes van 's Graaven Steen, waar op de Misdaadigen onmiddelyk na het uitspreken van het Vonnis ter straffe geleid worden.
Die ter dood verweezen is, wordt eenigen tyd voor de Uitspraak en Uitvoering van het Vonnis, door den jongsten Schepen angezegd, dat hij de Doodstraf zal moeten ondergaan. Des Avonds voor den Dag der Strafoefening plagt voor hem een Maaltyd toebereid te worden, waar op, zoo de Gevangen tot de een of andere bekomelyke Spys eenige bijzondere verkiezing hadt, dezelve hem werdt voorgedicht. uit: Tegenwoordige Staat der Vereenigde Nederlanden, Behelzende eene Beshrijving van Zeeland - Isaak Tirion 1751
De maaltijd vond plaats met alle hotemetoten, waarbij precies bepaald was wie waar zat. Terwyl 'er dikwils ook een meenigte van Omstanders, door nieuwsgierigheid gedreeven om dit Treurmaal aan te zien, gevonden werdt. Rond 1740 vond met zo'n openbare maaltijd toch een beetje te ver gaan en werd het allemaal wat eenvoudiger geregeld. Wel mocht de
ter dood veroordeelde nog kiezen wat hij wilde eten: ...... , blyvende alleen de verkiezing van de een of andere verkrygbaare Spyze voor de Gevangen vry ....... Uh, doe mij maar een vissoepje vooraf, daarna een Groente-krab tartaar met kort gebakken coquilles, koude emulsie van ganzelever, lichte gelei van Granny-Smith, geschaafde wintertruffel. Verder zachte romige bulgur met komkommer en koriander, gebakken langoustine en gepocheerde oester, jus van citroengras, lauwwarme kerriemayonaise. Als hoofdgerecht in olijfolie gegaarde tarbot met licht gegrilde tonijn, creme van artisjok en fondant van aubergine, jus van spinkrab en specerijen. Verder Anjouduif met kwark-spektaart, rolletje groene kool met gesmolten eendelever, jus van banyuls en peper-citrusroom. En dan bekijk ik dan wel of ik nog een gaatje heb voor iets toe .......... (Zierikzee - Schouwen-Duiveland) ( augustus 2011)
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

Geen opmerkingen:

Een reactie posten