zondag 11 september 2011

Noodkerk

Als je ooit op de fiets of met de auto verdwaald geraakt bent in het buitengebied tussen Baarland, Hoedekenskerke en Kwadendamme, dan bestaat de mogelijk, dat je de vreemde schuur achter op het erf van een boerderij aan de Westdorpseweg is opgevallen: een oude halfronde schuur met een raar puntje, een torentje, erop.

Het gebouw is een zgn. Nissenhut, die gebouwd werd na de Tweede Wereldoorlog in Ellewoutsdijk. Voordat in oktober 1944 de geallieerden met hun Buffalo's vanuit Terneuzen de oversteek naar Zuid-Beveland maakten, moesten de Duitse waarnemingsposten op Zuid-Beveland vernietigd worden - één van die observatieposten zat boven in de toren van Ellewoutsdijk. Hiervandaan hielden de Duitsers de verrichtingen van de geallieerden aan de overkant in de gaten. De kerk werd daarom door de geallieerden verwoest.
Na de bevrijding lag Zeeland in puin, zo ook de het dorp Ellewoutsdijk. De kerk en een groot deel van de huizen van het dorp was verwoest, vanwege de beschietingen voorafgaand en tijdens de operatie Vitality, waarbij Zuid-Beveland door Canadese militairen via de Kreekrakdam en met een landing van Britse militairen bij Baarland, bevrijd werd. Na de oorlog was er een groot gebrek aan bouwmateriaal - men overwoog zelfs om de restanten van de kerk van het dorp op te blazen en de stenen uit het puin te gebruiken voor de wederopbouw. Dat is niet gebeurd. Nissenhutten, gebruikt en achtergelaten door de bevrijders, waren een snel en goedkoop alternatief.
Zo'n Nissenhut was eigenlik een soort eenvoudige schuur, die als bouwpakket geleverd werd. Het was tijdens de Eerste Wereldoorlog ontwikkeld door een Canadese luitenant-kolonel, die voor de Engelsen vocht, Peter North Nissen. Deze eenvoudige onderkomens, die bestonden uit metalen spanten, met daaroverheen golfplaten en een gemetselde voor- en achterwand, konden snel aangevoerd en opgebouwd worden in gebieden die door oorlogsgeweld verwoest waren. Ze werden tijdens de oorlog vaak gebruikt als noodhospitaal en tijdens de wederopbouw als noodwoning, school of schuur.
Bij de wederopbouw van Ellewoutsdijk werd zo'n Nissenhut omgebouwd tot noodkerk, naast huize Sorgvliet van de familie Van Hattum, omdat hun eigen kerk verwoest was. Men gebruikte er een bestaande Nissenhut voor, achtergelaten door de geallieerden, waarvan al verschillende onderdelen ontbraken, maar door het hergebruiken van allerlei sloopmateriaal dat voorhanden was, kon men de Nissenhut ombouwen tot tijdelijke kerk, inclusief preekstoel (deels van gele ijsselsteentjes gebouwd) en torentje. Toen de kerk van Ellewoutsdijk weer opgebouwd was, is de
Noodkerk verhuisd naar de boerderij aan de Stelleweg en wordt nu, sinds jaar en dag, gebruikt als schuur. De voormalige noodkerk, door zijn leeftijd al ruim de pensioengerechtigde leeftijd bereikt, is aan de laatste fase van zijn leven bezig - de staat van de golfplaten, die, net als bij de houten schuren zwart geteerd zijn, en de spanten, is slecht. Het zou mooi zijn als dit erfgoed gered zou kunnen worden voor de eerste de beste herfststorm toeslaat en een plekje zou krijgen in het onlangs opgerichte Bevrijdingsmuseum in Nieuwdorp, anders moeten we het wellicht in de nabije toekomst doen met alleen de plaatjes uit de SlikopdeWeg blog.( Baarland - Zak van Zuid-Beveland) ( september 2011)


Meer foto's die te maken hebben met Zeeland en de Tweede Wereldoorlog.


Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter: #slikopdeweg

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen