woensdag 7 september 2011

Gemaal De Piet

Als je al fietsend een tochtje wilt maken over het voormalige eiland Wolphaartsdijk, dan kun je in het westelijk deel het gemaal De Piet niet missen. Als kind was dit gemaal een ijkpunt als we tijdens lange zomervakanties met de kever van mijn opa vanaf Wolphaartsdijk, via 't Ouweland (= Oud Sabbinge) naar Middelburg of de boot van Vlissingen reden.
Het gemaal De Piet werd gebouwd rond 1870, toen het Schenge grotendeels ingepolderd was. Het Schenge was eertijds het water dat Zuid-Beveland scheidde van het eiland Wolphaartsdijk. Toen in de tweede helft van de 19de eeuw de laatste verbinding met de Noordzee (via de Zandkreek) werd ingepolderd ( De Schengepolder (1874)), moest de afwatering plaatsvinden via een nieuw gebouwde afwateringsluis.
In eerste instantie was de afwatering geregeld via een zgn. Suatie- of Spuisluis, d.w.z. dat overtollig water geloosd werd op de zandkreek als het daar laag water was. Er kwam nog geen pomp aan te pas. Aangezien de vrij lange suatiegeul steeds verzandde besloot men begin twintigste eeuw een hulpstoomgemaal te plaatsen, aangedreven door een locomobiel. Een locomobiel was een soort (semi)verplaatsbare stoommachine, die ook wel in de landbouw (dorsmachine) gebruikt werd. Pas in 1917 kwam er een volwaardig stoomgemaal met een centrifugaaalpomp. De bouw gaf allerlei problemen, enerzijds omdat de aannemer de fundering niet goed gemaakt had en het pas gebouwde gemaal ondermijnd dreigde te worden; anderzijds waren materialen dankzij de Eerste Wereldoorlog moeilijk verkrijgbaar.
In het voorjaar van 1919 was het gemaal eindelijk af en het 9de stoomgemaal in de provincie Zeeland. Het Waterschap van de Sluis in de Piet kon tevreden zijn - de afwatering van de Kraaijertpolders, een groot gebied ten westen van Heinkenszand, was nu goed geregeld. Tien jaar later echter werd de capaciteit al vergroot door het plaatsen van een tweede pomp en in 1972 en 2006 werd e.e.a. opnieuw vervangen. Het gemaal De Piet is onlangs gerestaureerd; een prachtig voorbeeld van industrieel erfgoed. ( Lewedorp - Zuid-Beveland) ( mei 2011)
Meer foto's van Gemaal De Piet en omgeving.
Hans Koert
slikopdeweg@live.nl
Twitter:#slikopdeweg

1 opmerking:

  1. Deze Piet is gek op dit soort stoomgemalen, treinen enz enz. Heb ook nog op stoomschepen gevaren.. in mijn jonge jaren, dat wel natuurlijk.
    Maar dit gemaal is niet naar mij vernoemd.

    BeantwoordenVerwijderen